Khadżuraho – Khajuraho

Świątynie – architektura i rzeźba

Świątynie w Khadżuraho charakteryzuje podobny styl, właściwy tylko tej części Indii. Znajomość podstawowych terminów, związanych z ich architekturą, na pewno okaże się pomocna podczas zwiedzania. Budowle zostały wzniesione na planie o wydłużonym kształcie i miały trzy lub pięć pomieszczeń, z których każde, choć połączone z pozostałymi, posiadało własny dach.

Wejście do świątyni prowadzi przez rodzaj kruchty (ardhamandapę), do małej sali mandapy i dalej do otoczonej korytarzem głównej sali filarowej, przeznaczonej dla wiernych, tzw. mahamandapy. Z przedsionka, antarali, przechodzi się do sanktuarium (garbhagriha), gdzie umieszczony jest posąg bóstwa. Pradakszina – zamknięty korytarz, prowadzący wokół sanktuarium – nie występuje w świątyniach składających się z trzech naw, poza tym wystrój i układ wnętrza jest w nich taki sam, jak w świątyniach z pięcioma pomieszczeniami.

Zewnętrzna fasada wyróżnia się przede wszystkim zgrupowaniem tarasowych strzelistych wież (gopuram), wyższych od sikhary , zwieńczającej główne sanktuarium. Podczas gdy wieże nad mandapą i mahamandapą mają zwykle kształt piramidy, tak linie sikhary są o wiele bardziej nieregularne. Bogactwo wzorów i dekoracji podkreśla wszelkie linie pionowe, natomiast obficie rzeźbione fryzy wokół podstawy zwracają uwagę na poziomy układ świątyni. Rzeźbienia zostały nie tylko wspaniale wykonane, ale i rozmieszczone w taki sposób, iż tworzą całość, zarówno tematyczną, jak i architektoniczną.

Jeśli chodzi o wnętrza świątyń, to również charakteryzuje je przesadne zdobnictwo. Budowle usytuowane są na wysokim tarasie (adisthana). W przeciwieństwie do reszty indyjskich świątyń, budowle w Khadżuraho nie są otoczone kamiennymi balustradami, lecz małymi świątyńkami usytuowanymi w każdym rogu tarasu; do dziś zachowało się ich niewiele. Zdobiona brama wejściowa to torana, a wieże wokół tarasu noszą nazwę uruśringas.

Wejścia do większości świątyń zwrócone są ku wschodowi. Pierwotnie do budowy używano granitu, lub granitu połączonego z piaskowcem, natomiast świątynie w Khadżuraho wzniesiono wyłącznie z piaskowca. Kiedy je budowano, nie była jeszcze znana zaprawa murarska, dlatego kamienne bryły dobierano tak, by jak najszczelniej do siebie przylegały.

Rzeźbienia i posągi stanowią niezbędne elementy dekoracji, dlatego tym najważniejszym i najczęściej się powtarzającym nadano specjalne nazwy:

apsara – zmysłowa nimfa, tańcząca piękna kobieta;

majthuna – najbardziej charakterystyczny element świątyń w Khadżuraho; zmysłowe figury obejmującej się pary, pozy, w jakich je ukazano, bulwersują nawet współczesnych turystów;

najika – pomiędzy najiką a surasundari nie ma właściwie różnicy, z tym jednym wyjątkiem, że surasundari jest postacią boską, a najika ludzką;

śalabhańdźika – postać kobiety z drzewem, oba elementy występują wewnątrz świątyni i pełnią rolę konsoli, czasami w ich miejscu występują apsary.

śardula – mityczny stwór, będący połączeniem Iwa z innym zwierzęciem lub człowiekiem. Na grzbiecie śarduli najczęściej siedzi uzbrojony wojownik. Rzeźby te pojawiają się w wielu świątyniach. Choć głowy większości z nich przypominają lwa, tak naprawdę przedstawiają inne zwierzę. Nierzadko są to demony lub asury.

surasundri – jeśli rzeźba przedstawia postać tańczącą, wówczas jest to apsara. Surasundri usługuje bogom i boginiom, podając im kwiaty, wodę, ozdoby, lustra, itp. Często te istoty ukazane są podczas wykonywania bardziej prozaicznych czynności, jak czesanie, nakładanie makijażu, pielęgnowanie stóp, zabawy ze zwierzętami i dziećmi, pisanie listów, przygrywanie na instrumentach, a także oddawanie się pieszczotom.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *